Mogę tylko jedną rzecz zapytać? Patrzę w Ciebie czy na Ciebie?
Więc tak, historyjka, która mi sprowadziła do pomysłów na ten film jest taka...
Ze dwa lata temu byłam w trasie.
Jednej z tych długich, długich tras.
No i zgłodniałam. A wiadomo, głodnym w trasie kończy się zazwyczaj w jednym miejscu.
Ja zamówiłam veggie burgera, a mój towarzysz Big Maca.
Zjedliśmy, zapomniałam o sprawie, ale po powrocie do domu sprawdziłam Paragon
i zobaczyłam, że mój veggie burger był droższy od Big Maca.
I to sprowadziło mnie do pytania, dlaczego mięso jest tańsze?
Wiesz co...
Żebyśmy mieli jasność, o czym mowa.
Jeśli wasza veggie dieta będzie się opierać o fasolę i cieciorkę, no to luz.
Ale jeśli chcecie odejść od mięsa czy nabiału i czasem kupić sobie roślinne mleko
albo zgrillować veggie kiełbaskę, wasz portfel odczuje to całkiem znacząco.
I tak na chłopski rozum to nie ma sensu.
Żeby zrobić produkt roślinny, no to trzeba mieć roślinę, obrobić ją i koniec.
Ale żeby zrobić coś z mięsa, trzeba mieć zwierzę, które musi mieć co jeść, gdzie mieszkać,
w którym trzeba się opiekować, mieć weterynarza, odczekać aż ono urośnie,
dopiero wtedy je zabić i obrobić.
Ten proces jest o wiele bardziej skomplikowany, więc dlaczego kosztuje mniej?
To się bierze z mnóstwa różnych czynników.
Po pierwsze to się bierze z czynnika skali.
Produkty wegańskie jeszcze nie nabrały takiej skali jak produkty mięsne.
W 2021, w 2022 rynek samych parówek był wart miliard złotych.
Samych parówek w Polsce.
To rynek wegański był wart 100 milionów. Cały.
Drugi element jest na pewno taki, że mięso jest branżą tradycyjną,
dla polskiego PKB bardzo ważną.
W związku z czym jest ona też bardzo mocno dotowana przez państwo.
To w latach 2015 do 2021,
330 milionów euro Polska wydawała na dotowanie samej hodowli zwierząt
i tylko bydła, owiec, kus i bydła na mleko.
Ta kasa to są kwoty przeznaczone na wsparcie produkcji zwierzęcej,
które otrzymywać mogą rolnicy w Unii Europejskiej w ramach tak zwanej
Wspólnej Polityki Rolnej,
czyli jednej z najważniejszych i najstarszych polityk europejskich.
To jest parasol, pod którym mieści się wszystko, co dotyczy produkcji żywności
na naszym kontynencie i dotyczy jej wszystko, o czym będziemy dzisiaj rozmawiać.
Początek Wspólnej Polityki Rolnej sięga mniej więcej lat 60.
Miała ona wtedy z grubsza trzy cele.
Z jednej strony zwiększyć produkcję,
drugie to było zapewnienie uczciwych dochodów dla producentów rolnych
i trzecie, czyli były niskie ceny żywności dla konsumentów.
Na przestrzeni lat Wspólna Polityka Rolna była i nadal pozostaje polityką
absolutnie kluczową i fundamentalną,
na którą Unia Europejska przeznacza ogromną część wspólnej kasy.
W 2021 roku było to 33% całego unijnego budżetu.
W ramach Wspólnej Polityki Rolnej
polskie rolnictwo otrzymało łącznie 56 miliardów euro,
czyli ogromny hajs, który umożliwił inwestycje i rozwój.
Polska stała się dzięki temu ważnym graczem na rynku spożywczym.
Dla przykładu z naszego kraju pochodzi obecnie około 19%
całej unijnej produkcji drobiu.
Od 2004 roku wartość polskiego eksportu rolno-spożywczego
wzrosła sześciokrotnie z okolic 5 miliardów euro do obecnych około 30.
I to zafunkcjonowało fantastycznie.
Europa nie jest nie tylko samowystarczalna żywnościowo,
ale produkuje bardzo wiele na eksport.
Jest jednym z największych eksporterów żywności.
Bardzo się podniosły dochody rolnicze i mamy bardzo tanią w Europie żywność.
Więc możemy powiedzieć, że polityka się udała.
Tylko to wymusiło właśnie ten szereg zmian w produkcji.
Jeżeli mają być tanie płody rolne,
no to musimy premiować wysoką efektywność ekonomiczną.
Wspólna polityka rolna zaprojektowana jest dlatego w taki sposób,
aby wynagradzać gospodarstwa duże i wysokowydajne.
Wielkość dotacji przyznawanych w ramach WPR
jest uzależniona od wielkości gospodarstwa albo od liczby zwierząt,
co sprawia, że im większy jest dany produkt centralny,
tym większe wsparcie otrzymuje.
W skali Europy szacuje się, że około 80% kasy z WPR
wędruje do 20% największych podmiotów.
Z rynku, na którym karty rozdane są w ten sposób,
znikają najmniejsze gospodarstwa.
I widać to jak na dłonie, jeśli spojrzy się w roczniki statystyczne GUS-u.
W 2003 roku, czyli ostatnim przed wejściem Polski do Unii Europejskiej,
gospodarstwa, te najmniejsze, najmniejsze, do jednego hektara,
stanowiły prawie 35% wszystkich gospodarstw w naszym kraju.
W 2020 roku ci najmniejsi gracze stanowili już tylko 1,9% całości.
Małe gospodarstwa zniknęły z mapy bardzo szybko.
A wiecie, co jeszcze znika całkiem szybko?
Siła waszych haseł, zwłaszcza tych, które brzmią admin albo kuwerty
i których używacie na wielu stronach od wielu lat i dobrze wiem, że to robicie.
Co może na to pomóc?
Na przykład usługa NordPass od partnera tego filmu, czyli od NordVPN.
NordPass to jest menadżer haseł, który sam generuje dla was bezpieczne,
silne hasła, które się nie powtarzają i które sam potem uzupełnia w trakcie logowania.
NordPass można kupić w pakiecie razem z NordVPN,
czyli z narzędziem pozwalającym na korzystanie z sieci bezpieczniej
i z większym poszanowaniem prywatności.
NordVPN pozwala ukryć wasze IP i zaszyfrować dane, dzięki czemu w praktyce
np. trudniej śledzić wasze poczynania w sieci.
A w czasie podróży macie łatwiejszy dostęp do pełnej zawartości Netflixa
ani nie wywala was cały czas z maila czy z platform społecznościowych.
Dzięki temu, że waszego IP nie widać, a połączenia są szyfrowane,
jesteście bardziej odporni na ataki osób, które mogą mieć nie najlepsze intencje.
Pod tym linkiem znajdziecie aktualną ofertę NordVPN także w pakiecie z NordPass.
Jeśli np. zdecydujecie się na pakiety dwuletnie, to dostajecie wtedy 3 miesiące w gratisie.
Jak zawsze macie też 30 dni gwarancji zwrotu kasy.
Jeśli coś wam nie podpasuje, zajrzyjcie tam.
A tymczasem wracamy do filmu.
Jedziemy odwiedzić gospodarstwo pana Leszka, który hoduje krowy mleczne.
Jego gospodarstwo jest przykładem zmian, jakie zaszły w polskim rolnictwie na przestrzeni dekad.
Zaczynałem w latach 80. od ośmiu krów. W tej chwili jest 580.
Skala produkcji wzrosła diametralnie i powiększyła się wielkość gospodarstwa.
Myślę, że takie minimalne stado, żeby na dzień dzisiejszy wyjść na plus, to jest 50 krów.
I przy takim stadzie można coś tam próbować.
Te mniejsze stada, no niestety, ale przy obecnych spadkach cen mleka,
cen produktów mleczarskich stają się nieopłacalne.
Właściciele krów mlecznych mogą w ramach wspólnej polityki rolnej ubiegać się o dotacje,
których wysokość jest związana z wielkością stada.
Jakby to przeliczał na 50 krów, to nie jest wcale dużo.
Przeliczyć to na troszkę większe stado, to już jest zastrzyk pieniędzy,
gdzie można zainwestować w dalszy rozwój.
Jedną z takich inwestycji jest ta hala, warta grube miliony złotych.
Technologia zmniejsza tu niezbędny nakład ludzkiej pracy i podnosi efektywność produkcji.
Kurtyny w hali podnoszą się automatycznie w zależności od pogody,
żeby umożliwiać optymalne chłodzenie.
Podłoże samoczyści się z odchodów,
krowy mają do dyspozycji szczotki na fotokomórkę, które drapią im grzbiety,
a każda z nich ma na szyi czujnik monitorujący podstawowe parametry życiowe,
który alarmuje, jeśli coś jest nie tak.
Maksymalnie zautomatyzowane jest też samo dojenie.
Cała ta operacja ustawiona jest tak, by z krów można było
możliwie szybko pozyskać możliwie dużo mleka.
Krowa, tak jak każdy ssak, produkuje mleko wyłącznie po ciąży.
Dlatego, żeby dawać nam mleko, krowy są wielokrotnie zapładniane i rodzą cielaki.
Okres eksploatacji krowy mlecznej liczy się dlatego w laktacjach.
Taka średnia, trafiają się 6-8, ale średnia to 4-4,5 laktacje.
Czy to się zmieniło względem dłuższej laktacji?
Nie, wtedy krowy żyły, zdecydowanie była mniejsza wydajność.
Krowy były, jak to się brzydko mówi, mniej wyżyłowane, mniej produktywne.
Przez co żyły 3-4 laktacje dłużej.
Oczywiście to się wiązało z jakością mleka, ilością mleka.
Weszły kiszonki, siano-kiszonki, weszły preparaty białkowe.
Wszystko diametralnie zmienia się w kierunku zwiększenia produkcji, podniesienia ilości mleka.
Przeciętny, roczny udój jednej krowy w 2003 roku wyniósł w Polsce 3789 litrów.
W 2021 6136.
Są to wartości średnie.
W gospodarstwach wysokowydajnych osiąga się wartości nawet i do 10 tysięcy litrów mleka z jednej krowy rocznie.
Wszyscy, którzy nie idą za tym trendem poprawy tej efektywności ekonomicznej wypadają z rynku, tak?
Bo nagle się okazuje, że ich produkcja jest nieopłacalna.
Dzisiaj musi bardzo uważnie kalkulować, zwłaszcza jeżeli ma świadomość, że ma kredyty, które musi spłacać,
jak ma gospodarować, żeby uzyskać odpowiednią korzyść, odpowiedni zysk, bo inaczej upadnie i zostanie zdecydowany.
Rynek produktów mlecznych różni się pod wieloma względami, od rynku mięsnego i rynku jaj,
chociażby dlatego, że w Polsce dość dobrze działają spółdzielnie mleczarskie.
No i istota produkcji jest w przypadku mleka nieco inna.
Stąd też w tym wypadku faktycznie możemy bez większych problemów znaleźć jeszcze takie gospodarstwa jak to Pana Leszka.
Duże, ale wciąż o rodzinnym charakterze.
Na rynku mięsnym, szczególnie drobiowym, na którym przez chwilę się teraz skupimy, no bo Polska jest drobiowym mocarstwem,
sytuacja ta wygląda jednak zgoła inaczej.
Tutaj z uwagi na niską ogólną rentowność takiego biznesu obserwujemy daleko idącą konsolidację branży,
czyli firmy drobiarskie przejmują jedna drugą, rozrastają się, oprócz mięsa przejmują też rynki paszowe.
Obserwujemy więc takie monopolizowanie się tego sektora.
Jeśli idzie o kury nioski, obecnie 0,2% największych gospodarstw skupia prawie 80% pogłowia kur w kraju.
W przypadku brojlerów, czyli kurczaków na mięso, 3,7% największych graczy posiada 98,4% całego krajowego stada.
Ciekawostka, Polskę zamieszkuje w ogóle 196 milionów sztuk drobiu kurzego.
W takich przemysłowych, już naprawdę wielkoskalowych warunkach zwiększanie efektywności wchodzi już w ogóle na zupełnie inny poziom.
To są zwierzęta, które są najczęściej pozbawione możliwości realizacji naturalnych odruchów.
Kury nie grzebią, bo tam nie mają gdzie grzebać.
Są zamknięte bardzo często w klatkach albo są tak gęsto skupione, że po prostu zaczynają się dziobać razem.
W przypadku drobiu na przestrzeni ostatnich dekad dokonała się prawdziwa genetyczna rewolucja.
Jeszcze w latach pięćdziesiątych kurczak w 56 dniu po wykluciu wyglądał tak, a w 2005 roku tak.
Selekcja genetyczna doprowadza do tego, że nieproporcjonalnie rozrośnięte brojlery bardzo często mają problemy z poruszaniem się,
czy ze stawami. One często upadają, nie mogą wstać, odparzają sobie skóry od chody, są w przewlekłym stresie,
który odbija się i na ich zachowaniu, i na ich odporności na choroby.
Zwierzęta te mają rosnąć jak najszybciej i być możliwie gęsto upakowane na fermach, żeby obniżać koszty ich utrzymania.
Prawo określa minimalne standardy hodowli brojlerów, zgodnie z którymi na jednym metrze kwadratowym
zagęszczenie ptaków może wynieść 39 kg, chyba że kurnik spełnia dodatkowe wymogi techniczne, wtedy na metrze można upakować ich 42 kg.
Intensyfikacja produkcji drobiu w Polsce przybrała ogromną skalę.
W przeliczeniu na hektar produkcja mięsa drobiowego w naszym kraju wynosiła 60 kg w 2002 roku i skoczyła do 239 kg w 2021.
Świnie, które są jednymi z najbardziej inteligentnych zwierząt, są bardzo często zamknięte w klatkach, które się nie mogą ruszyć, nie mogą się bawić, nie mogą się socjalizować.
Bardzo często te zwierzęta w ogóle nie widzą tak naprawdę światła słonecznego przez całe swoje życie.
Nie mówiąc o tym, że to życie bardzo krótko trwa, dlatego że ono jest skrócone do końca.
Znowu ekonomia zaczyna decydować, prosiaki hodowane 100 dni.
Bo po tym okresie korzyść z produkcji mięsa zaczyna być nieopłacalna w stosunku do tego, co musimy włożyć w tę produkcję w postaci paszy.
Świnie zabijane są na mięso szybko.
Średnia długość życia świni domowej to jest 15-20 dni.
Prawo szczegółowo opisuje, w jakich warunkach powinny przebywać knury, w jakich lochy, co z młodymi itd.
I znowu wyznacza minimalne standardy, np. takie.
W przypadku utrzymania loch pojedynczo, wymiary kojca, o którym mowa w paragrafie jakimś tam, powinny wynosić co najmniej, jeśli idzie o długość.
Długość zwierzęcia powiększona o 10-15 dni.
To, co właśnie przeczytałam, to jest opis kojca, który jest minimalnie większy niż świnia, w którym to zwierzę nie ma właściwie możliwości poruszania się.
Może stać i może leżeć.
Kojce porodowe są projektowane właśnie po to, żeby ta świnia matka mogła właściwie tylko położyć się i odsłonić się.
I to jest właśnie to, o czym mowa.
Nie ma właściwie możliwości poruszania się. Może stać i może leżeć.
Kojce porodowe są projektowane właśnie po to, żeby ta świnia matka mogła właściwie tylko położyć się i odsłonić siódki, do których przez pręty dostęp mogą mieć młode.
I to w teorii zabezpiecza przed przypadkowym zgnieceniem tych młodych przez matkę.
No ale czy to są spoko warunki? Zostawiam to wam.
Tak jak mówiłem, widzimy nieszczęście.
Znaczy nieszczęście tych zwierząt.
Tak, my je po prostu pozbawiamy ich naturalnego środowiska po to, żeby zmaksymalizować swój zysk.
Ale ogólnie mamy to. Mamy odpowiedź na nasze pytanie.
Mięso jest względnie tanie, no bo zmienia się kultura rolna i technologia produkcji.
Bo wspólna polityka rolna poprzez mechanizmy dopłat ustawia system tak, by premiować wysoko wydajnych dużych graczy.
Bo rynek mięsny się monopolizuje.
Zwierzęta są genetycznie selekcjonowane i hodowane w warunkach nastawionych na maksymalizowanie efektywności.
I to wszystko przekłada się na niskie ceny.
Ale pamiętacie ten paragon z początku filmu?
Bardzo wiele kosztów, które ponosimy my jako obywatele, którzy niekoniecznie konsumują także mięso,
jest ukryta i nie jest wliczona w cenę produkcji.
To są koszty, które popłacą inni użytkownicy środowiska niż ci, którzy powodują straty.
Rolnictwo jest jednym z najbardziej emisyjnych sektorów światowej gospodarki.
Zazwyczaj w statystykach ujmuje się je wspólnie z wykorzystaniem terenu i leśnictwem.
I wtedy szacuje się, że wspólnie odpowiadają one za kilkanaście do dwudziestu procent światowej emisji.
To jest porównywalnie albo wręcz trochę więcej niż cały sektor transportu drogowego, lotniczego i towarowego.
Znacząca część tych emisji jest związana właśnie z utrzymaniem zwierząt.
FAO podaje, że żywy inwentarz odpowiada globalnie za czternaście i pół procenta emisji gazów cieplarnianych
i z tej części aż sześćdziesiąt pięć procent to sprawka bydła hodowanego na wołowinę i mleko.
Szacuje się, że jeden kilogram wołowiny skutkuje emisją około stu kilogramów ekwiwalentu CO2.
No i to też jest koszt, który umyka systemowi.
Jak duży to jest koszt? To jest oczywiście łopatologiczna metoda,
ale gdybyśmy wzięli sobie na przykład cenę uprawnień do emisji z tego europejskiego systemu ETS,
w ramach którego tona CO2 była wyceniana w ubiegłym roku na osiemdziesiąt, dziewięćdziesiąt euro,
no to okazuje się, że kilogram wołowiny musiałby kosztować o osiemdziewięć euro więcej,
czyli podrożałby o tam niecałe czterdzieści złotych.
Czyli znowu, na paragonie tego nie mamy, ale koszty ocieplania się klimatu ponosimy wszyscy.
Kolejny ukryty koszt to jest antybiotykooporność, w której motorem napędowym jest właśnie produkcja mięsa.
Antybiotykooporność jest uznawana za jeden z najbardziej palących problemów zdrowia publicznego
i w wielkim łopatologicznym skrócie chodzi w niej o to, że jeśli mamy bakterie i inne mikroorganizmy,
to im częściej będziemy je eksponować na antybiotyki, tym większą presję wygenerujemy na to,
by znajdowały one sposoby, by się na te antybiotyki uopornić.
Jeśli znajdą te sposoby, a obserwujemy to coraz częściej, to wtedy leczenie chorób wywoływanych przez te mikroorganizmy
staje się w tym lepszym wypadku drogie, długie i utrudnione, a w tym gorszym zupełnie niemożliwe.
Tracimy więc oręże do walki z chorobami, z którymi już dawno mieliśmy nie mieć problemu.
Mowa tu na przykład o zapaleniu płuc, o gruźlicy, o salmonellozie czy rzeżączce.
Antybiotyki się masowo w Polsce stosuje, już nie tylko leczniczo,
ale bardzo często jako zapobiegawczo, to znaczy profilaktycznie, żeby nie dopuścić do rozprzestrzeniania się nowych chorób.
Raport z 2021 roku wskazuje, że w Polsce sprzedano 775 ton substancji aktywnych w antybiotykach,
co daje nam uśrednioną wartość około 175 mg na kilogram i to jest drugie miejsce spośród 31 europejskich krajów.
O ile w mleku jest to raczej surowiej kontrolowane, ale w mięsie ta kontrola też teoretycznie jest.
Natomiast nie jesteśmy pewni, czy przy tak ogromnej masie różnorodnych antybiotyków, które stosujemy, wyłapujemy wszystko.
W 2017 roku NIC opublikowała wyniki kontroli dotyczącej wykorzystania antybiotyków w produkcji zwierzęcej w województwie lubuskim
i ich streszczenie nie napawa optymizmem.
Podejmowane w ramach działań nadzorczych kontrole i badania monitoringowe nie pozwalały na rzetelną ocenę zasadności i prawidłowości stosowania antybiotyków,
a także nie gwarantowały ochrony konsumentów przed skutkami ich nieprawidłowego stosowania.
Przepisy unijne i tak w porównaniu do reszty świata są całkiem ogarnięte.
Unia szybko zakazała np. stosowania antybiotyków jako stymulatorów wzrostu, co przez długi czas było dozwolone np. w USA.
Ale też trzeba pamiętać, że hodowla przemysłowa nigdy nie wyeliminuje antybiotyków zupełnie.
Zwierzęta hodowane są w tak wielkim zagęszczeniu, z tak małą zmiennością genetyczną
i w stresie, którego skutkiem jest upośledzenia chociażby pracy układu odpornościowego,
że no zawsze będą ich potrzebować.
Produkcja mięsa odciska na środowisku gigantyczne piętno.
I to nie tylko jeśli idzie o emisję gazów cieplarnianych, o których już rozmawialiśmy.
Mówimy tu o wylesianiu, o utracie bioróżnorodności, o wymieraniu gatunków, zanieczyszczeniu wód i powietrza.
Żeby uzmysłowić sobie jak gigantyczna jest presja wywierana na środowisko przez żywy inwentarz,
wyobraźcie sobie, że bierzecie wszystkie możliwe ssaki tego świata i wkładacie je na gigantyczną wagę.
Każdą mysz, sarnę, psa, kota, słonia, żyrafy, nornicę, fokę, człowieka.
Każda jedna sztuka ssaka na naszej planecie ląduje na wadze.
I jak myślicie, ile procent uzyskanej w ten sposób masy stanowić będą dzikie zwierzęta?
4%. 34% wagi to my, ludzie, a pozostałe 62% to żywy inwentarz.
Tylko 8 gatunków ssaków, głównie świnie i krowy.
Jeśli zrobilibyśmy taki sam eksperyment z ptakami, to drób hodowlany stanowiłby 71% całej masy ptactwa na ziemi,
a ptaki dzikie tylko 29%.
Pomyślcie sobie tak na chłopski rozum.
Tak gigantyczna masa zwierząt musi być chociażby wyżywiona.
Trzeba gdzieś uprawiać ogromne ilości roślin na pasze, tak?
Grunty rolne zajmują połowę lądowej powierzchni naszej planety, która nadaje się do zamieszkania,
czyli wyłączamy z tego np. pustynie albo lodowce.
I z tej połowy 77% powierzchni to jest powierzchnia wykorzystywana do uprawy roślin na pasze i jako pastwiska.
Czyli bezpośrednio dla nas, ludzi, zużywamy zaledwie 23% gruntów rolnych.
I to jest system, który stoi na głowie, ponieważ kalorie od zwierzęce stanowią tylko 18% wszystkich kalorii,
które w skali świata produkujemy, i tylko 37% białka.
Czyli większość cennych i skończonych zasobów, jakimi dysponujemy,
jest wykorzystywana po to, by produkować mniejszość energii i mniejszość białek, które są nam potrzebne.
Pamiętajmy o tym, że 90% żywności, które spożywa zwierzę, jest na podtrzymanie jego procesów życiowych.
Tylko 10% jest na tą użytkową produkcję, której my później w postaci produktów zwierzęcych korzystamy.
Konsekwencje tego wszystkiego są proste.
Rolnictwo jest jednym z głównych motorów napędowych utraty bioróżnorodności.
FAO szacuje, że globalnie rolnictwo zostało zidentyfikowane jako czynnik zagrażający
w przypadku 85% wszystkich gatunków, które są narażone na wyginięcie.
W Europie sytuacja wygląda tak.
Jeśli przeanalizujemy sobie negatywny wpływ całego rolnictwa na różne poszczególne aspekty środowiskowe,
to utrzymanie zwierząt hodowlanych odpowiada za takie części całego tego wpływu.
78% utraty bioróżnorodności na lądzie, 80% zakwaszenia gleb i zanieczyszczenia powietrza amoniakiem i tlenkami azotu,
81% globalnego ocieplenia i 73% zanieczyszczenia wód fosforem i azotem.
Nadzieja jest smutna.
Ja widzę nadzieję w tym, że ten system nie jest do utrzymania.
Gdyby cały świat jadł tyle mięsa, co jedzą Polacy w 2030, 2050 roku,
to musielibyśmy 95% naszej planety przeznaczyć tylko na produkcję rolniczą.
Z oceanami, z Arktyką, z Antarktydą, z górami, ze wszystkim.
Gdybyśmy chcieli tyle jeść, co Amerykanie, to by nam potrzebno było 1,7 ziemi, tak?
W perspektywie 20-30 lat.
Więc tego się nie da utrzymać systemów.
Jak sprawić, by nasza dieta była i zdrowa, i zrównoważona środowiskowo, opisuje ten raport.
To jest dogłębna analiza przygotowana przez prawie 40 badaczy z różnych dziedzin
i rolnictwa, i dietetyki, i polityki, i nauk społecznych.
Ten okrąg wyznacza granice planetarne i zdrowotne,
a kolorowe trójkąty pokazują, gdzie jesteśmy obecnie.
Cel jest taki, żeby zmieścić się wewnątrz kółka i wtedy nasze żywienie będzie zdrowe,
a ekosystemy to wytrzymają.
Widzimy tu, że obecnie w skali globalnej trzy główne problemy to
Mamy za to przestrzeń do tego, by jeść o wiele więcej orzechów, strączków, zbóż, warzyw i owoców niż obecnie.
Schematy żywieniowe są jednak bardzo zróżnicowane przestrzennie.
Mieszkańcy bogatego zachodu, tutaj na przykładzie Ameryki Północnej, żywią się tak.
Za dużo nabiału, za dużo drobiu, jaj, ziemniaków i czerwonego mięsa.
Z kolei dieta mieszkańców Azji Południowej prezentuje się tak,
że mieszkańcy południowej, na przykład w Polsce,
Z kolei dieta mieszkańców Azji Południowej prezentuje się tak
i przekracza te granice zdrowotno-środowiskowe tylko w przypadku ziemniaków i manioku.
Jakie są wnioski z tego raportu?
Jeśli mamy wyżywić wszystkich ludzi na Ziemi w 2050 roku,
a będzie nas wtedy pewnie prawie już 10 miliardów,
to musimy ograniczyć konsumpcję mięsa i cukru o połowę
i jednocześnie zwiększyć konsumpcję owoców, warzyw, strączków i orzechów.
Innymi słowy, zmieniać dietę w kierunku bardziej roślinnej.
I ta zmiana na papierze jest jak najbardziej możliwa,
ale na pewno w praktyce nie będzie łatwa.
Mam wielkie fermy, wielkich lobbystów także,
bo to są ogromne pieniądze i to są ogromne fermy.
I oni nie chcą żadnych zmian.
Dla nich ten system jest dobry, bo oni wygrywają na tym rynku.
Myślę, że branża mięsna widzi te wszystkie raporty.
Widzi je pewnie dużo lepiej niż my.
Młodzi konsumenci coraz mniej ochoczo to mięso jedzą, tak?
Więc no muszą coś zrobić, no bo inaczej...
To, co powinniśmy jakby szukać takiego rozwiązania,
to jest to, żeby zacząć płacić rolnikom
za jakość i za usługi ekosystemowe.
To teraz jest bardzo często, ja widzę w branży mięsnej,
że bardzo dużo się o tym mówi.
Nie jedzcie kiepskiego mięsa, jedzcie go mniej,
ale jedzcie dobre mięso.
To jest win-win sytuacja, nie?
Ja nie mam takiego przeświadczenia, że to się któregoś tam, nie wiem,
1 stycznia 2035 roku, ciach, nie ma branży mięsnej.
To się nigdy nie wydarzy.
I w ogóle ja też bym nie myślał, że to się wydarzyło.
No tam są też ludzie, to wszystko się musi jakoś,
jakoś no naturalnie zmienić, nie?
Jak miał szukać też nadziei,
to szukał też w takim coraz większym zrozumieniu młodych ludzi,
że to musi się zmienić.
Problem jest w tym, że my dostrzegamy to u nas.
Natomiast nie mamy świadomości, że świat jest wygłodniały mięsem.
My musimy się trochę posunąć w tych bogatych krajach
i zostawić trochę miejsca, żeby oni także mogli
te swoje potrzeby zrealizować.
Ale myślę, że taka prawdziwa zmiana,
taka zmiana, że cały świat na to przejdzie.
To będzie zmiana wtedy, kiedy te mięso
będzie rzeczywiście hodowane komórkowo, tak?
I wtedy nie będzie już myślenia o tym,
że musimy zrezygnować tak zupełnie z tego mięsa, nie?
Hej, hello, dziękuję Wam jak zawsze za seans.
Pod filmem znajdziecie linki do źródeł,
z których korzystałam ten film przygotowując.
Znajdziecie tam też link do oferty NordVPN,
czyli partnera tego filmu, o którym wspominałam.
I co? Jestem ciekawa, co myślicie,
więc podzielcie się tym, co myślicie w komentarzach
i widzimy się niedługo w kolejnym filmie.
Bye!